Gratulerer

Mange vil nok tru at vi skriv dette innlegget berre for å forherlege oss sjølve, men det er berre delvis sant. Det er viktigere for oss å få sitert ein tidlegare elev som tok førarkort, og annonserte dette på Facebook med den vakre formuleringa: "Gratulerer til meg. I dag jeg fikket kjørebrev." Vi er usikre på om "fikket" er ei alternativ preteritumsform av "å få", ein slags hybrid mellom sterkt og lint verb, eller om han gløymde operommet mellom verb og artikkel.

Uansett ei flott formulering, som gjer det lettare for oss å gratulere oss sjølve her i dag, med den lenge etterlengta samanlagtsigeren på sumarbridgen i Trondheim. I mange år har vi stridd med Kjell Ove Helmersen og andre – unnskyld uttrykket – svinepelsar om denne gjæve fjøra i hatten, og vi trudde heilt til det siste at det kom til å glippe i år òg. Men så kom Karl Morten Lunna frå Lom, makkeren vår på den siste og avgjerande spelekvekden, opp med nokre bamsevariantar heilt på tampen, og dimed berga vi. Takk til han, og til John Kristen Våge, Åsmund Forfot og framfor alle Hilde Aas Nøst for glimrande drahjelp i samandraget. Vi spela òg med høvesvis kommunist Øyvind Sletvold, jøde Ralph Buchamm og Lars Frøland frå Heimdal, utan at dette førde til noko. Men takk skal dei likevel ha. Takk òg til mor vår, som gav oss livet, og til sambuaren vår som passa dottera vår dei kveldene vi var på bridge. Takk til Gud, som tidleg gav oss opp, og overlét oss i hendene til den vel så kaprisiøse kortguden. Til alle som ikkje ville ta ein øl med oss etter spelinga, vil vi derimot sende ei arabisk helsing: Måtte Allah forbanne skjegget dykkar.

Men ærast kan dei som ærast bør, som det heiter, og vi vil nytte høve til å gratulere eit par andre òg. Fyrst og fremst Johan Petter Tøndel, som gifte seg så seint som i august, med si kjære Maria frå Luktvatnet nær Mosjøen. Vi var så privilegerte å vera inviterte i bryllaupet på frodige Byneset, "og heldigvis for det", som einskilde seier. Vi storkoste oss glugg i hel der, for å seia det slik, og møtte mange snakkverdige menneske. Eitt av dei var Glenn Grøtheim, som var så venleg å invitere oss i sitt eige selskap helga etter. Han kalla det 50-årsjubileet for sitt første stikk, men vi forstod etter kvart at det dreidde seg om ein 60-årsdag.

Glenn Grøtheim er òg forfattar, særleg kjent for kioskveltaren Relépresisjon: Det komplette bridgesystem. No har han vorte 60, ufatteleg nok. Biletet er frå feiringa ved Ånøya no i august, der Grøtheim var ein glitrande vert.

For dei som ikkje veit det, var Grøtheim ein gong grannen vår på Lauvset på Melhus. Vi gjekk i klasse med sonen hans, som rekrutterte oss til bridgen. Såleis vart, som det så fint heiter, "vårt livs ternings kasta". 60-årsmarkeringa skulle føregå på Grøtheims hytte ved Ånøya, den største og klårt mest pittoreske innsjøen i Melhus, med fire bords singeltevling. I dette området har vi mange røter, då farmora vår kom frå borti hogget der, og far vår vaks opp i same hutaheiti, så det er neppe naudsynt å seia at vi treivst. Hytta er meir for ein villa å rekne, og maten kom heilt frå Frati i Trondheim, så dette var ikkje noko kortreist ræl. Litt av poenget var at vi skulle lesa nokre dikt, så vi las eitt, og drog deretter diverse bridgehistorier. Vi skal ikkje påstå at tala vår akkurat lyfte selskapet, men tale vart det, og bridge vart det, med meir. Sigeren i tevlinga gjekk til Per Erik "Pil" Austberg, gratulerer til han. Vi fekk ikkje med oss kor vi sjølve enda på resultatlista, men det var kanskje like greitt.

Grøtheim sleppte oss uansett ikkje så lett: Helga etter skulle han ha eit andre selskap, no for slekta, og igjen skulle han ha oss til å lesa dikt. Valdsamt kor lyrikkinteressert denne elektroingeniøren og kraftspekulanten, eller kva han no er, plutseleg har vorte. Vi las litt fleire dikt i dette selskapet, som føregjekk på ærverdige Kvilhaugen gård, og drog litt færre bridgehistorier. Vi skal ikkje påstå at tala vår akkurat lyfte selskapet, men maten og klientellet var såpass fortreffeleg at det ikkje spela noka rolle. Vi fekk faktisk selt ei diktbok òg, gratulerer til oss med dette. Men fyrst og fremst vil vi gratulere Glenn Frode Grøtheim så hjarteleg med runddagen, og takke han for mange gode minne så langt. Utan han hadde vi ikkje vore der vi er i dag, vi hadde vore ein annan stad i staden. 

Turtips!

Då er bloggferien omsider over, og vi vil igjen byrja produsere tekstar på laupande band. Mykje har skjedd, og vi har mykje å fortelja. Mange trur kanskje at vi har lege på lat- og vrangsida heile sumarferien, men faktum er at vi har vore svært aktive, og spesielt har vi vore mykje på tur. Her fylgjer nokre tips til flotte familieturar i nærområdet, som vil gjera det mogleg for dykk andre å bli like kjernesunne som oss.

Forbordsfjellet, Skatval 

Type: Fjelltur

Gradering: Bratt 

Køyr til Skatval kyrkje. Betal dei fåe bompengane det kostar å køyre opp, så slepp du å gå. Nyt eit fortreffeleg utsyn frå toppen, over store delar av Trondheimsfjorden og området rundt. Et lunsjen i bilen, då vinden kan vera sterk. Køyr ned att, stogg for is på bensinstasjonen i Hommelvik. 

Valsøyfjorden, Halsa

Type: Helgetur

Gradering: Varm

Køyr til Valsøyfjorden på Nordmøre. Ikkje eig eit feriehus der, det er mykje arbeid, men sjå til at nokon i slekta til sambuaren din eig eit feriehus der, som de kan låne. Invitér med gode vener. Ta med mat og rikeleg med drikke. Ha alle vindaugo på vidt gap, for det kan bli skrekkeleg varmt inne i slike fjordar, spesielt i slutten av juli. Gje ungane sovepiller. Sprett sjampanjen.

Våre gode vener Erlend Gaustad og Line Vatnemorkødegård, sistnemnde med si dotter Maja og vår dotter Lindis i Walsø-slektas ferieparadis i Valsøyfjorden. Forferdeleg fint, men forferdeleg varmt.

Gaulas gylne breidder, Nedre Melhus

Type: Piknik

Gradering: Steinete

Køyr under nybrua på Melhus ned til Gaula. Gå i ca. fem minutt sørover frå bilen. Du er då på ei praktfull rullesteinsstrand. Ikkje bad, det er for kaldt, og det er veldig ukomfortabelt å gå på rullestein utan skor. Det kan vera vondt å sitja òg, så ta med mat ein kan innta ståande.  Pass på så barnet ikkje et stein. Viss det likevel et stein, prøv å halde det opp ned. Viss dette ikkje fungerer, ikkje ring lækjarvakta, for dei kan uansett ikkje hjelpe.

Stykket, Vestre Melhus

Type: Fottur

Gradering: Gjengrodd 

Køyr som pokker i retning Sagberget. Det er aldri kontrollar utover der, og køyrer du i juvet, døyr du i det minste lykkeleg. Parkér i vegkanten i området Kottum. Gå tvers gjennom åkeren, men prøv å halde deg i utkanten. Rull gjennom ein masse brennesler, men et gjerne ei bringebær eller to. Plutseleg ser du huset, eit gamalt hus der tippoldemora vår budde som enkje, og som ho no heimsøkjer. Artig for ungane. Vigda, grenseelv mellom Melhus og Skaun, renn rett nedanfor. Ei morken trebru leier over til Skaun-sida. Det går heilt fint å ramle av eller igjennom brua, så lenge det ikkje er altfor stor eller altfor lita vassføring i elva. Køyr om Buvika attende att, for å få ein vakker rundtur.

Rustikt hespetre etter vår tippoldemor, Stykket i Vigdalen, Vestre Melhus.

Riasten, Tydal

Type: Langtur

Gradering: Lang

Køyr til Selbu og vidare til Tydal. Ta bomvegen via innsjøen Riasten. Nyt nydeleg fjellandskap. Viss du vurderer å plukke molter, berre gløym det, dei er ikkje mogne. Køyr vidare ned til Holtålen og nordover mot Trondheim att. Vil du ha ein verkeleg langtur, køyr frå Singsås om Samsjøen ned til Lundamo. Hugs å drikke rikeleg med kaffi og Coca Cola, og et mengder av saltskum og hockeypuckar, så du ikkje sovnar bak rattet.

Livet er over

Vi må reklamere litt. For om ikkje vi gjer det, kven skal gjera det då? Sannsynlegvis ingen. I august kjem vår fyrste, og vonleg ikkje siste, bok. Det er ei diktsamling, ho heiter Skare. Vi byrja vel eigentleg å arbeide med henne allereie hausten 2016, for å handtere traumet det var å flytte frå Finnmark. Vi sende inn manuset til forlaget Oktober, som vi gjekk nokre rundar med, før dei diverre måtte konkludere med at dei ikkje ville ha oss. Vi var nære på å gje opp heile greia, men vi gjorde nokre store endringar, og prøvde ein gong til hjå forlaget Flamme.

Dette var vel hausten 2017. Flamme svara raskt at dei ville gje ut ein såkalla boksingel, altså eit utdrag av manuset. Dimed kom den vesle pamfletten kalla Kverv, det må ha vore hausten 2018. Salstala vart greie, sett i lys av dei generelt elendige salstala for nyare norsk lyrikk. Vidare sa Flamme at vi måtte arbeide meir med heilskapen, om dette skulle bli ei ekte såkalla bok. Sidan har vi sete i tallause timar og gnikka på ytterlegare nokre fåe ord, før vi ved påsketider i år omsider fekk stadfestinga frå redaktøren vår i Flamme: Vi skulle få gje ut ei bok. Tusen takk for samarbeidet, Geir Nummedal! 

Slik ser det vakre omslaget på boka ut; minner ikkje reint lite om utsynet frå stova vår i Lakselv. Design ved Aslak Gurholt i føretaket Yokoland, som er Flamme forlags faste leverandør av bokomslag. 

Ytterlegare nokre månader med arbeid stod att, men no er boka i trykken. Noko stort verk er det riktig nok ikkje, men diktsamlingar er gjerne ikkje det. På den andre sida er romanar, og mange andre slags bøker, gjerne altfor lange. Som den feterte litteraturkritikar Håkon Bogen frå Mo i Rana så poetisk sa det: "Dikt e faktisk ikke så ille, for dæm kan va jævla kort."

Vi skal elles ikkje kommentere det litterære innhaldet, det må få tala for seg sjølv, men vi vonar naturlegvis at de vil kjøpe boka, sjølv om vi forstår at det blir skrekkeleg dyrt for dykk. Vi har allereie fått eit honorar, så berre ein liten "royalty" av kvart selde eksemplar vil i tillegg tilfalle oss, og slik sett kan de like gjerne lesa boka på biblioteket. Men gode salstal kan jo kanskje auke sjansen for at vi får gje ut ei bok nummer to ein gong i framtida.

Ikkje at det strengt teke er naudsynt. Som ung hadde vi to ambisjonar for livet vårt: å få barn, og å gje ut ei diktsamling. No som vi har lykkast med båe delar, har vi eigentleg ikkje meir å leva for. Takk for alt, kjære vener! 

På hjul gjennom grenselandet

Som nokre kanskje veit, har underteikna ein spesiell fascinasjon for Finnmark. Det kan sikkert verke sært og irrasjonelt, men la oss gjera ein freistnad på å forklåre. Vi visste lite eller ingenting om Finnmark før vi budde der i halvtanna år. Sant å seia tenkte vi på det som eit kaldt og primitivt ingenmannsland, som vi var livredde for å skulle flytte til. Men vi møtte eit område som bognar av historie og kultur. Til å vera så stort, fyller ikkje Finnmark mange sider og kapittel i klokebøkene. Ikkje di mindre er historia om Finnmark, slik vi ser det, kanskje den mest interessante delen av sjølve Noregs historie: Det er historia om grensene, randsonene, dei ekstreme ytterpunkta, om oss sjølve og dei andre, det kjende og det framande, og på den måten representerer Finnmark ei vesentleg utviding av det såkalla norske. Så har historia gjort sine u-svingar, og på mange stader i Finnmark finst i dag berre uklåre spor etter menneska som ein gong klamra seg fast der. Dei tallause segnene som har funnest om kvar tronge vik og kvar nakne holme i dette mangslungne mytiske landskapet, kan ofte ikkje skiljast frå røynda; jamvel mange av stadnamna held godt på løyndommane sine. Men i løyndommane ligg òg dragmakta til denne underlege utkanten.

Difor, då vår kjære Vilde var så venleg å unne oss ei lita rekreasjonsreise bort frå det gode, men hektiske familielivet, la vi denne reisa til Finnmark. Det er òg eit poeng at vi toler varme svært dårleg, noko som gjer det direkte helsebringande for oss å koma til kjølegare strok. Vi planla ei rundreise i ein del av Finnmark vi enno ikkje hadde utforska i nemneverdig grad: Varanger, lengst aust i Noreg, den siste utposten mot Russland og Barentshavet. Vi ynskte å slå fleire fluger i éin smekk, og inviterte difor med oss fire gode vener vi til vanleg møter for sjeldan: John Gunnar, Kristian, Sindre og Erlend, altså ein annan Erlend enn oss sjølve. Vi tok fly til Kirkenes ein grytidleg torsdag morgon, der ein leiebil venta oss. Å køyre bil i Finnmark er svært gunstig, for det finst knapt andre bilar på vegane der. Vi tok jo i vår tid lappen der oppe, møtte ingen bilar under oppkøyringa, og det var den einaste grunnen til at vi stod.

Fyrste stogg: Bugøynes! Men nei: Ikkje ein kilometer var attendelagt før kravet melde seg frå baksetet: "No hadde det vore godt med ein liten øl." Vi leita lenge etter ein butikk i den fyrste vesentlege bygda vi kom til, den skoltesamiske høgborga Neiden. Vi leita gjennom heile den såkalla Skoltebyen, vassa jamvel ut i den store Skoltefossen, men det var ikkje anna råd enn å køyre over grensa til den finske Neiden, Näätämö. Det vart sikkert ein time heft av det, men vi hadde ein klår ambisjon om ikkje å stresse på denne turen, der vegen jo var målet. Hadde vi visst nøyaktig kor lite dei fire andre var innstilte på å stresse, delvis fordi dei sjeldan hadde omgrep om kor langt vi hadde att å køyre, ville vi kanskje ikkje aksentuert dette poenget. For kvar bidige kilometer måtte nokon ut og klappe ein rein, knipse eit bilete, kjederøykje nokre sigarettar, tømme bagasjerommet for tomboksar. Men Bugøynes sprang for så vidt ikkje frå oss, og dette såkalla Vesle Finland, Pikku Suomi, synte seg å vera ei verkeleg perle. Svært mange finske utvandrarar fann i si tid vegen hit, og staden er eit høgsete for det finske og kvenske i Noreg, ein særeigen kultur dei fire fylgjesveinane våre vart mektig imponerte over. På kafeen snakka dei stort sett berre finsk, eller kvensk, så vi klatra heller i berga kringom været. Ferda gjekk vidare langs Varangerfjordens sørbreidd inn til botnen, der vegen deler seg. I denne omgangen skulle vi vidare til Tana. Men fyrst ein stogg ved skiltet til den vesle grenda Skiippagurra, der dei fire andre ville ta eit gruppebilete, utan at vi skjønar kvifor. Så kom det for ein dag at det òg var ynske om ein liten aperitif i baksetet, då det trass alt nærma seg middagstider, og dimed måtte vi svinge inn i Finland på nytt, til Nuorgam nær Polmak. Der har dei pol, eller Alko som det heiter på finsk, og i valutaen euro er jo alt veldig billeg, gjerne knapt ein tiandedel av norske prisar. Langt om lenge kom vi oss heldigvis inn i Noreg att, og fylgde austbreidda av den mektige Tanaelva oppover mot munninga. Sjølve ville vi helst høyre på Tanabreddens ungdom heile vegen, men vi fekk då i det minste innvilga nokre fåe songar. Den vakre Høyholmen ytst i deltaet var vel verd ei vitjing på ein kjøleg, men klår og stille sumarkveld, før vi omsider kunne svinge opp på Kongsfjordfjellet og ut mot Berlevåg, der vi skulle overnatte. Naturen, særleg på det siste strekket der vegen fylgjer kysten, var verkeleg sjokkerande vakker. Om sjølve staden Berlevåg må det vera lov å seia at han nok har sett sine beste dagar, men det er jo slik vi liker det: enkelt og upynta, tragisk og sjarmerande. Heldigvis var det pizzaaftan på den lokale Neptun pub, elles hadde ein banan i Näätämö vorte einaste måltid den dagen. Hyggelege var òg dei sytten millionane måsar som held hus i det segnomsuste fiskeværet, vi har verkeleg aldri sett ein slik overflod av måsar. Dette har jamvel avisene skrive om.

Sindre, Erlend, Kristian og John Gunnar ved munninga av Tanaelva.

Som vanleg vakna vi av oss sjølve i sjutida, og vekte sporenstreks dei andre for å informere om at reisa vidare måtte byrja, om vi skulle ha ringaste sjanse til å rekkje over alt som stod på planen for dagen. Fyrste stogg: Store Molvik! Ein blindveg. Ingen andre enn oss såg ut til å skjøna kva som var stort med å køyre to miler kvar veg på ein medioker grusveg for å sjå ei vik med nokre fåe hus og ingenting meir, men for oss var Store Molvik meir enn stor nok, sjølv om Lille Molvik naturlegvis er endå meir eksotisk. Frå Store Molvik har ein glitrande utsyn tvers over Tanafjorden mot halvøya Digermulen, og naturlegvis sjølve Nordkynhalvøya. Snøen låg enno tjukk i mange av berga langs horisonten. Vi køyrde inn att til Berlevåg for frukost på nærbutikken, deretter vidare over Båtsfjordfjellet mot ein smått legendarisk stad: Syltefjord, der Ytre Syltefjord ein gong hadde Noregs høgste postnummer. Men så vart Syltefjorden fråflytt, og i dag er det vel Båtsfjord som har det høgste postnummeret. Ikkje di mindre var det mogleg å få ei vaffel og ein kaffi på ein liten kafé i downtown Syltefjord, noko som gjorde godt, då vêret hadde slått om til regn og stiv kuling. Kva gjeld sjølve Båtsfjord, Noregs såkalla fiskerihovudstad, kan vi fastslå at staden er litt større og kanskje litt mindre falleferdig enn Berlevåg, men ikkje så fint plassert i landskapet. Det gode var at vi slapp å køyre så mykje sjølve denne dagen, og butikken i Båtsfjord selde iskald bayer som eit supplement til den etter kvart nokså lunkne finske rusbrusen. Til overmål trekte vi framsetet i lotteriet, så vi slapp å sitja inneklemt mellom John Gunnar, Kristian og Erlend, som alle er kringom dobbelt så store som oss. Stemninga var høg, ikkje minst då vi kom oss forbi Tana og Varangerbotn og byrja den utsøkte turen utover langs Varangerhalvøya. Fram til Vadsø var det kjend landskap for oss, med profilerte stader som Meskelv, Skittenelv og Paddeby. Men lenger ut enn Vadsø har vi aldri vore i bil, og å få oppleva Krampenes, Skallelv, Komagvær og alle desse legendariske småe stadene på nært hald, lever vi lenge på. For visse andre i bilen byrja det kanskje gå litt i surr, Syltefjord vart til Syltevær og Krampenes til Krampevik, men vi skal ikkje bruke det imot nokon. Det viktigaste var at vi sjølve heldt på oversynet, og kunne guide sjåføren trygt og ryddig langs den eine vegen som finst der ute. Vi kom fram til neste overnattingsstad, Vardø, i noko lunde rett tid. I Vardø har vi så vidt vore før, ein liten time då Hurtigruta la til kai der, men vi har lenge drøymt om å få utforske denne austlegaste av Noregs byar noko nærare. Fråflyttingsskrømtet har tilsynelatande gjort "Den glade by ved Bussesund" ein smule dyster, men vi vil heller kalle han stemningsfull, spesielt i dystert vêr. Éin ting reagerer vi negativt på, og det gjeld diverre store delar av Finnmark: det at det knapt nokon stad skal vera mogleg å få seg eit skikkeleg fiskemåltid her i fiskerifylket framfor alle. Vardø baud på eitt pizzaalternativ og to thairestaurantar. Vi gjekk for ein av thairestaurantane, og fiskerettane på menyen var utselde. Til vederlag hadde innehavaren eit bomberom fullt av ymse ølsortar. Då passa det fint å halde fram til Nord-Noregs eldste pub, Nordpol kro. Der fekk dei tri single mennene i gruppa vår god kontakt med innflytte damer som arbeider på det statlege og uhyre desentraliserte Kontoret for voldsoffererstatning, medan underteikna og den andre Erlend naturlegvis låg lågt, spesielt etter å ha støytt på nokre lite hyggelege amerikanske spionar.

Vardø sett frå Vardøhus festning ei vakker sumarnatt.

Etter å ha brukt formiddagen på ymse kunst i Vardø, derimellom det svært interessante monumentet over hekseprosessane som føregjekk her på 1600-talet, skulle vi endå litt nordover. Frå Vardø går ein sumaropen veg ut til det fråflytte fiskeværet Hamningberg. Hadde den vegen gått nokre fåe miler vidare, ville han møtt på vegen i Syltefjord, noko som ville ha spara oss for kringom 25 miler køyring dagen før. Men fleire vi snakka med i Vardø ynskjer seg ingen slik veg, då han vil øydeleggje noko av magien ved Hamningberg, som verkeleg kjennest som verdas ende. Turen ut dit går gjennom eit svært spesielt landskap, noko midt imellom månen og ein skrekkfilm, og det er ikkje vanskeleg forstå at folk kunne få nokre merkelege førestillingar om djevlar og trolldomskunster i møte med desse kvasse, svarte klippene. Men i nokre av vikene finst plutseleg dei fagraste strender, og den vågale Kristian var klinkande klår på at han ville bade i Barentshavet. Korkje vi eller John Gunnar kunne vera dårlegare, så dimed var vi tri som sprang over den lange, breie sandstranda ut i dei arktiske bylgjene. Det var kaldt, naturlegvis, men vi ville nok ha gjort det om att. Vel å merkje ville vi då òg ha halde undertøyet på, noko Kristian og John Gunnar ikkje gjorde. Det kom trass alt nokre bilar køyrande forbi på vegen, ein smal, svingete veg der det i utgangspunktet er skummelt nok å køyre, om ein ikkje plutseleg skal skode tri nakne likbleike skrømt. Etter dette stod det eigentleg berre att å køyre til Kirkenes, ingen ørliten tur det heller. Eigentleg skulle vi òg ned i Pasvikdalen for å klatre opp på ein haug og kike over til Nikel i Russland, men for det fyrste var det skodde, og for det andre var klokka såpass mykje idet vi nærma oss Kirkenes, at det ikkje ville bli tid til den store banketten om vi gjorde dette. Så vi nøgde oss med den lett tilgjengelege grenseovergangen ved Storskog, der kunne vi òg gløtte inn i Russland, og så køyrde vi rett ned i Kirkenes sentrum, til hotellet med det velklingande namnet Barents frokosthotell. "Har de frukost?" spurde vi dei svært avslappa arabarane som sat i resepsjonen. "Nei," svara dei. Til vederlag fekk vi ein heil etasje for oss sjølve, vi delte han berre med to russiske bestemødrer og barnebarnet deira. På dette hotellet treivst vi kort sagt svært godt, sjølv om tidlegare gjestar har skrive på nettet at dei tilrår alle å velja telt. Men vi måtte òg gå ut, for å feire i riktig stor stil den formidable prestasjonen det er å ha reist Varanger rundt. Dei single i fylgjet fekk igjen glimrande kontakt med lokale damer, derimellom fleire politi- og grensevaktdamer, venninner av Frode Berg. Det var ikkje langt unna at dei arresterte oss og utleverte oss til Russland i byte mot sin kjære kollega.

Interiør frå Barents frokosthotell på Kirkenes. Klokka på veggen er fire timar for snar.

Ikkje di mindre sat vi på flyet sørover neste formiddag. Utan å skryte, vil vi påstå at det var ein svært effen tur vi regisserte. Vi kan umogleg førestille oss at nokre av døgeniktane vi reiste i lag med, nokon gong har opplevd så mykje på så kort tid. Varanger veit vi litt meir om no, men vi anar at heile Finnmark framleis er fullt av løyndommar. Forresten vil vi ikkje at området skal oversymjast av turistar, så difor må vi på det sterkaste fråråde dykk å reise dit. Eld og bål ventar dei som vågar seg så langt nord, så langt aust. Báchet dearvan. Näkemiin.

Magiske dagar i Melhus og omegn

Då har vi byrja på den endelause såkalla lærarferien. Vi vegrar oss eigentleg for å kalle oss lærarar, sjølv om vi har arbeidd som det i over fire år, då vi ikkje har skikkeleg lærarutdanning, det vil seia pedagogikk, og slik sett eigentleg aldri har visst heilt kva vi driv med som lærarar. Trass i dette har vaksenopplæringa i Melhus, der vi har arbeidd dei tri siste åra, vore så venleg å tilby oss fast jobb frå hausten av, og dei vil leggje til rette for at vi kan ta den famøse pedagogikken parallelt med arbeidet, utan at det skal ruinere økonomien vår. Kven veit, viss vi greier å fullføre studiet, som går på såkalla deltid over to år, kan det altså hende at vi ein dag faktisk kan kalle oss lærarar – ekte lærarar.

Vi skal vedgå at vi i ungdommen ikkje tenkte at dette yrket var noko for oss. Vi vart styrke i den trua då vi arbeidde med norske ungdommar på den vidaregåande skulen i Lakselv. Vi forstod ikkje dei, og dei forstod ikkje oss. Men så kom vi inn i vaksenopplæringa, som i hovudsak er norskopplæring for flyktningar, og noko endra seg. Vi følte at vi faktisk kunne utgjera ein viss skilnad, vera eit positivt element i liva til desse menneska. At dei i endå større grad er positive element i vårt liv, skal ikkje stikkast under stol. 

Nok snikksnakk; vi skulle eigentleg skrive litt sånn humoristisk om kor artig arbeidskvardagen i vaksenopplæringa kan vera, i sær når det byrjar bli vår og sumar og godvêr ute. Det gode er at arbeidet handlar om så mykje meir enn å sitja i eit klasserom og dosere over femte kondisjonalis. Det overordna målet er å få flyktningane ut i jobb, eventuelt vidare utdanning, og då er det avgjerande med god kunnskap om det norske samfunnet. Ikkje minst er det viktig at mange elevar som har dårleg helse, får skrapa saman litt betre helse. Dessutan er det jo slik at ein del elevar, som kanskje har lite eller ingen skulegang frå heimlandet sitt, lærer best når dei er utom klasserommet, i samanhengar der det fell seg naturlegare å bruke språket aktivt. Skulle vi skrive om alt det interessante og merkelege vi har gjort i laupet av skuleåret, hadde det ikkje fått plass på tastaturet vårt. Men den siste arbeidsveka før ferien kan jo tene som døme.

Måndag drog vi til Trondheim med den såkalla grunnskuleklassa, ei relativ ung gruppe elevar, som alle etter planen skal byrja på vidaregåande til hausten. For dei har året vore intensivt, då dei i prinsippet skal lære alt det ein norsk ungdom lærer gjennom ti års grunnskule, på nøyaktig eitt år. Omsider, med alt av eksamenar unnagjort, var dei lova ei "aktivitetsveke" av si eminente klasseforstandarinne. Vi har hatt denne gruppa berre i engelsk, men fekk vera med på bussturen til Trondheim og ei vandring gjennom vakre Ila, langs Ilabekken opp til Theisendammen. Sidan vi har budd i dette området, skulle vi fungere som ein slags kjentmann, men det var vi ikkje.

Scene ved Ilabekken. Kjentmannen går bakarst, som seg høyr og bøyr. 

Tysdagane har vi vore sterkt involverte i det vi kallar "arbeidsnorsk", det vil seia at alle tysdagar, frå morgon til ettermiddag, har vore konsentrerte kring det norske arbeidslivet og dei mange merkelege mekanismane der. Mellom anna har vi vore på mange frapperande vitjingar på ymse arbeidsplassar, alt frå NRK på Tyholt til mølla i Buvika, det siste eit verkeleg høgdepunkt. No var det omsider tid for avslutning for tysdagsgruppa, og ein glup kollega fekk den lyse ideen at elevane skulle få stelle til kafé for andre elevar, lærarar og ymse. Vi brukte tysdagen i forvegen på å tenkje ut meny og skrive meny, førebu oppskrifter og innkjøp, øve inn restaurantfaglege fraser, invitere dei vi ynskte at skulle koma, og så bortetter. Det var servering ved borda, elevane var høvesvis servitørar og kokkar, og gjestane var så heldige å få leikepengar til betaling idet dei kom til lokalet. Elevar som vanlegvis er heller tunge i sessen, var plutseleg svært så lette på foten då dei fekk springe rundt og sweettalke gjestane.

Onsdagane har vi hatt litt ymse elevar, og no var det planlagt tur òg for desse og ymse andre. Vi skulle opp i vårt barndoms fjell, Vassfjellet, då vi oppriktig meiner at flyktningane bør bli kjende med lokalmiljøet og dei moglegheitene som finst der. Det er eit bratt, vått og uoversynleg fjell, men eit praktfullt fjell. Igjen skulle vi fungere som ein kjentmann, noko som resulterte i at vi bomma på den tiltenkte stigen, og måtte gå ein lang omkrok fram til målet. Men elevane forstod jo ikkje kva som skjedde, dei var berre sjeleglade då vi langt om lenge kom fram til rasteplassen. Nokon hadde med ein høgtalar som spela lifleg arabisk jazz, og alt var frygd og gaman. Attende gjekk vi ein annan veg, så dette vart verkeleg ein flott og helsebringande runde i svært vakkert Melhus-vêr.

Torsdag var det duka for den store felles sumaravslutninga for heile skulen. Denne skulle føregå på ikkje ukjende Horg bygdatun, med ymse aktivitetar heile dagen igjennom. Underteikna og ein glimrande kollega hadde eit særleg tungt ansvar: potetlaup, sekkelaup og tautrekking. Dette vekte stor åtgaum, men det gjorde vel eigentleg alle aktivitetane, frå hauk og due til Twister. Det vart grilla, og som venta var det berre tull av oss å ha med eigen grillmat, for ein blir alltid påspandert i bøtter og spann av elevane. Det var dei vel unt å grille potetane frå potetlaupet, for å seia det slik. Så fylgde utdeling av vitnemål og ymse prøveresultat til dei som venta på slikt, og ramma for dagen var såpass hyggeleg at ingen vart særleg sure, sjølv om karakterar og resultat nok kunne variere. Tradisjonen tru vart alt avslutta med eit samansurium av arabisk, kurdisk og eritreisk dans, der den norske dansinga som vanleg var den absolutt lammaste: ein tarveleg jenka, deretter macarena. Viss nokon av dykk vurderer å sjå ei filminnspeling av det sistnemnde: Ikkje gjer det.

Uansett var det ei fortryllande avslutning på ei fortryllande veke og eit nokså fortryllande år, men vi må innrømme at dagen òg var vemodig – ikkje berre på grunn av dei svært elskverdige elevane som ikkje kjem attende i august, men òg på grunn av selskapet vi heldt på skulen om ettermiddagen: Kjær kollega Unni Mette går av med pensjon, fred vere med hennar minne. Vi må innrømme at vi har likt det kvinnemennesket frå dagen vi byrja på vaksenopplæringa. At ho er ein glimrande lærar er heva over tvil, men i den kollegiale kvardagen er det sjølvsagt vel så viktig at ein person bidreg til trivselen. Ho har ein noko underleg og kryptisk humor, som nok kan gå over hovudet på einskilde. Men sjølve meiner vi å forstå han så godt som råd er, og det har gjeve oss tallause morosame stunder saman med Unni Mette. Av mange sterke sitat vi kunne ha trekt fram, vart vi særleg fascinerte over orda hennar idet ein eritreisk eks-elev stakk hovudet innom kontoret for å helse på: "Så triveleg å sjå deg! Du har då vorte så brun! Har du vore i Syden?" Vi fryktar at dei andre pensjonistane kan bli for tørre, vrange, keisame og sedate for henne, men på den andre sida: Er det nokon som kan stramme dei opp og lære dei kva normer og reglar som gjeld i det norske samfunnet, må det vera henne.

Unni Mette, til venstre, spegla i ei mystisk, botnlaus myrtjørn i Vassfjellet. Sidan har ingen sett henne. 

Fredagen var det planleggingsdag for lærarane, som i praksis skulle vera ryddedag, på grunn av planlagde omstruktureringar av arbeidsareala. Diverre vart vi ramma av sjukt barn, og måtte "sitte på hjem", som elevane har ein lei tendens til å seia. Vi fekk difor ikkje sagt god sumar til alle gode kollegaer, men vi kan jo gjera det her i staden. Tusen takk for året; vi gler oss til det neste. 

Laudamus te

Det vil føre for langt å gå inn i våre familiære tilhøve på denne bloggen, då desse er kompliserte og til dels uforståelege. Men vi kan nemne at vi har fire sysken, derimellom ein yngre bror, som forresten er det einaste heile syskenet. Han fylde år nyleg, og i slike situasjonar finst det gjerne ei forventning om eit selskap, helst med sodd og skjenning, etterfylgd av kaker med diverse krem.

Men så har det seg slik at vår yngre bror er veldig spesiell og merkeleg. Han har til dømes mange fikse idear kring dette med mat. For det fyrste er han ein utdanna servitør og vinkelner som har arbeidd på grasiøse restaurantar, og dette er kanskje noko av grunnen til at han vanvyrder ein del typar mat som vi sjølve held for heilage, det vere seg kjøtkaker i brun saus, fiskebollar utan fisk, ihelkokt potet med smør og salt, og så bortetter. For hans del har det gått meir i breiflabbcarpaccio med røykt ostekrem, fritert dill, avrugakaviar, eple og redikk, rypelårterrin med foie gras, laukkrem, lauk, gulrot, nepe, chorizosky og sennepsskum, Roquefort-is med tomatmarmelade, Taleggio-fondue og rugbrød, slike ting. I det siste har han søkt meir og meir mot det kortreiste, økologiske, for ikkje å seia buddhistiske, og nokre dagar går han så langt som til å vera vegetarianar.

I bursdagsselskapet hans i Midtbyen var det difor ikkje ein einaste soddskvett eller sirupssnipp å oppdrive. Nei då, her var det invitert til "teselskap". De høyrde rett: teselskap – i Noreg! Det byrja klokka fem om ettermiddagen, midt i middagstida, så difor serverte han kokosnøtt og mango i olivenolje til teen, samt mikroskopiske tomatar og agurkar, og òg nokre eksklusive ferskenar delte opp i småbitar. Det var to slags kinesisk te, vi hugsar ikkje namna nøyaktig, men vi trur det var ching chong- og chang ching-te, frå høvesvis høglandet i Burma og låglandet i Laos.

Frå teselskapet. Frå venstre vår yngre bror, vår eldre svoger, vår eldre syster, vår eldre mor, vår yngre dotter og vår eldre sambuar. 

Bror vår sver dessutan til eit enkelt møblement, så selskapet føregjekk på golvet. Men der var det ikkje ulugumt å sitja, for han har ei stor matte, som er ei "bekymringsfri sone" i livet hans. Den einaste bekymringa var at teen var for varm, men dette løyste han ved å hente fram iskalde småe steinar frå frysaren, som omgåande gav temperert te i glasa. Ei anna bekymring var for så vidt at dottera vår kom til å krabbe opp i kannene med glovarm te, men ho lo då ho i staden fekk drikke av teen, og ikkje minst då ho fekk ein iskald stein lagt mot kjakane.

Diverre heldt sambuaren vår, som kom så å seia rett frå jobb, på å sovne der ho låg på golvet og drakk te. Det var, for hennar del, ikkje nok koffein i teen. Men på spesiell førespurnad fekk ho, under tvil, innvilga ein kopp eksklusiv kaffi. Sjølve våga vi ikkje å spørja om å få smaka, vi var så nøgde med teen. Som ein ironisk gest serverte bror vår jamvel ein liten sjokoladetrøffel til denne kaffien, og lo godt av noko så dustete. Men på denne måten vart det ikkje berre kinesisk teselskap, men òg litt norsk kaffislaberas, og alle var nøgde då det i rett tid var over.

No skal bror vår snart dra på fjelltur, og bursdagsgåva vår til han er at vi skal stikke innom leilegheita hans og vatne plantene. Kven veit, kanskje vi faktisk snik til oss ein kopp te medan vi likevel er der. Metabolismen vår har fått smaken på denne underlege drikken, som er så mykje lysare og lettare enn kaffi kokt på førre vekes grut. 

Veldig bra rekneskap for i fjor

Mange rykte har svirra kring den økonomiske situasjonen til stiftinga Diverse opplysningar AS, og uroa har vore stor mellom aksje- og opsjonseigarane, med dertil høyrande konkunksjonssvingingar som resultat. Spesielt har spekulasjonane vore massive kring det faktum at vi ikkje har publisert noko økonomisk resultat for dei siste, tri, fire åra, men dette har si naturlege forklåring: Resultata har vore veike, og ikkje eigna til å byggje tillit. For rekneskapsåret 2016 fekk vi ein baksmell på nær 90.000. I 2017 vart restskatten på litt under 50.000, men det seier seg sjølv at utbytet vart negativt. Frustrasjonen har vore stor i marknaden, heilt frå Wall Street til handlegata i Honningsvåg.

Det er viktig å understreke at vi tek det heile og fulle ansvaret for depresjonen. Skulda ligg på ingen måte hjå rekneskapsførarane våre, som er gode vener av oss gjennom bridgen, alle med base i eller tilknyting til Kristiansand. Vi har alltid hatt den aller største og blindaste tillit til dei alle tri: Geir "Kaninen" Brekka, Frank "Svinet" Svindahl og Helge "Søvnig" Stornes. I mange år har dei arbeidd nær sagt døgnet rundt for å gjera tala våre så gunstige som mogleg. No ser det ut til at innsatsen ber frukter!

Vel å merkje har dei henta inn ein fjerdemann, som kompletterer laget svært briljant, og som kanskje var det vesle korttrikset som skulle til for å få snudd dei raude pilene loddbeint oppover: Jan Arild "Godt fornøyd" Olsen, heiter han, ei guds gåve til titalssystemet. I går kunne han smelle i bordet rekneskapen for 2018, og kva stod det der? 50.000 attende på skatten!

Fra festen for aksjonærane. Dei mørke flekkene kjem av støv på linsa.

Å seia at vi vart nøgde vil vera ei overdriving, for desse pengane høyrer aksjonærane til og ikkje oss. Men vi trekte på smilebandet, det gjorde vi, og inviterte fluksens heile stiftinga på fest, med Hockeypuckar, Drageegg og kald kaffi. 2019 ligg an til å bli eit svært fiskalt år for alle med eigardelar i stiftinga Diverse opplysningar AS. Porteføljen ser per 31. mai slik ut: Per Porsanger, Ytre Porsanger, 37 aksjar.  Nils Nils Nilsen Eira, Láhpoluoppal, 29 aksjar. Ali Khamenei, Teheran, Iran, 24 aksjar. Trond Olsen, Kjøllefjord, 23 aksjar. Trond Bårdsen, Tromsø, 20 aksjar. Kim Jong-un, Pyongyang, Nord-Korea, 17 aksjar. Håkon Lyng, Trondheim, 14 aksjar. Øystein Lerfald, Verdal, 9 aksjar. Steinar Stokkeland, Trondheim, 6 aksjar. Varg Vikernes, Limousin, Frankrike, 4 aksjar. Jon Fosse, Oslo, 2 aksjar. Erlend Skjetne, Trondheim, 1 aksje.